Nieuws
Tuin van de maand
7 januari 2021

Tuin van de maand januari 2021: Tuin van Frida en Karel Waasdorp, Bosch en Duin

Binnenkort, rond 1 maart, verschijnt de 30e editie van de Open Tuinen Gids. Lag in het begin de belangstelling voor het bezoeken van tuinen met name in de (voor)zomer, langzaamaan werd de belangstelling voor planten verlengd naar nazomer, herfst en winter (Piet Oudolf’s wintersilhouetten). Stinsenplanten krijgen vanaf het vroege voorjaar steeds meer aandacht en voor het hele vroege voorjaar/late winter is er de NTs-sneeuwklokjesagenda.

Ver voor de troepen uit, al in hun kinderjaren, kregen Frida en Karel Waasdorp belangstelling voor winter- en vroege-voorjaarsbloeiers. Ondanks, of dankzij, klapzand en de bostuin bij het huis waar ze 40 jaar geleden kwamen wonen, vatten zij echte liefde op voor deze ogenschijnlijk tere bloemen, waarvan de bloeitijd afhankelijk is van de weersomstandigheden. Zo kan het zomaar gebeuren dat met de warme winters van tegenwoordig de tuin bij het verschijnen van de Gids al over zijn top is. Zonde!

Daarom hebben we de tuin van Frida en Karel (Gids 2020, nr 209) gekozen als eerste Tuin van de Maand in 2021. Veel kijk- en leesplezier in deze donkere maand!


Een voorjaarstuin, of toch een wintertuin?

Eind november kregen wij de vraag of onze tuin in januari Tuin van de maand mocht zijn. We hebben hier ‘ja’ op gezegd, omdat we dit een mooie gelegenheid vonden om het fabeltje te weerleggen dat het tuinseizoen pas in maart begint en er eerder niets in een tuin te beleven is.

Onze tuin, een bostuin op het klapzand van de Utrechtse Heuvelrug, is naar ons idee een absolute voorjaarstuin. Maar misschien moeten we hem juist een wintertuin noemen. In december, soms al eind november, zien wij dat onder het blad dat rijkelijk in onze tuin valt, een aanloop wordt genomen naar het voorjaar. Vanaf dat moment verandert de tuin langzaam en beginnen er planten te bloeien. Goed beschouwd is er in onze tuin jaarrond veel te zien en te beleven, maar het accent ligt toch op de eerste vier maanden van het jaar. De tuin verandert dan bijna wekelijks. De weersomstandigheden bepalen in deze maanden hoe de planten, en dus de tuin, zich ontwikkelen. Het blijft dan ook altijd spannend wanneer wat boven de grond komt en gaat bloeien.

                                                                             Deel van de achtertuin

In december ruiken we letterlijk het voorjaar al als Hamamelis ‘Ruby Glow’ en Viburnum farreri ‘Candidissimum’ in bloei staan. In januari bloeien ze vrolijk door, gevolgd door de andere hamamelissen, H. ‘Arnold Promise, H.’Diana’, H. ‘Arjan’ en H. ‘Spanisch Spider’. Verrassend is de bloei van Narcissus ‘Cedric Morris’ in december en ook die bloeit lang. Lonicera fragentissima en Jasminum nudiflorum doen ook graag mee met de vroege bloeiers.

                                                        Hamamelis ‘Ruby Glow’ (links) en ‘Arjan’ (rechts)

De knoppen van Cyclamen coum liggen in december meestal nog plat op de grond, onder het blad. Zo rond de jaarwisseling richten de eerste knoppen zich voorzichtig op en begint de bloei in diverse tinten roze en wit. Niet alleen de bloei, die nog geruime tijd doorgaat, is mooi, maar de verschillende bladtekeningen en bladkleuren zorgen voor veel variatie. Dat geldt ook voor de bladvariaties van de herfstbloeiende Cyclamen hederifolium. Cyclamen zijn een wezenlijk onderdeel van de beplanting in het bosdeel van onze tuin.

                                      Cyclamen coum (links) en het blad van Cyclamen hederifolium (rechts)

In de tuin staan zo’n 280 verschillende sneeuwklokken. Uiteraard bloeien deze niet allemaal tegelijk. Begin oktober bloeien de eerste herfstsneeuwklokjes en er blijven steeds sneeuwklokken bloeien tot het eind van het sneeuwklokjesseizoen eind maart (soms begin april), natuurlijk afhankelijk van het weer.

                                                Galanthus elwesii ‘Peter Gatehouse’ bloeit al in december

De laatste jaren bloeien er in januari steeds meer sneeuwklokjes en de hoofdbloei lijkt eerder te beginnen. In december, maar ook al in november, zien we veel neuzen van sneeuwklokken boven de grond komen. Dit zijn vaak vroege soorten die soms eind december al beginnen te bloeien. In januari komen er steeds meer in bloei. Een feestje dat in februari nog een poosje doorgaat, maar daarna lopen de sneeuwklokjes langzaam af.

                                                                          Galanthus nivalis in de oprit

Rond Kerst bloeit eigenlijk altijd Galanthus plicatus ‘Three Ships’, die vernoemd is naar de Engelse Christmas Carol ‘I saw three ships came sailing in’. Rond nieuwjaar bloeit Galanthus elwesii ‘Happy New Year’, maar die wil zich wel eens vergissen. Zo bloeide deze een keer pas op 28 januari; toevallig was het toen Chinees Nieuwjaar.

                                                              Galanthus plicatus ‘Three ‘Ships’ (links) en
                                                             Galanthus elwesii ‘Happy New Year’ (rechts)

Vaak horen we zeggen: “sneeuwklokjes zijn toch allemaal wit”, maar de ene sneeuwklok is beslist de andere niet. Afgezien van het feit dat er enkele en dubbele sneeuwklokjes zijn, is er ook verschil in de tekening op zowel de binnenste als de buitenste bloemblaadjes. De meeste sneeuwklokjes hebben een groene tekening op de binnenste bloemblaadjes, maar ook de buitenste bloemblaadjes hebben soms groene kenmerken en daar zijn talloze variaties in. Daarnaast zijn er sneeuwklokjes met een gele tekening en een geel vruchtbeginsel en er zijn er die helemaal wit zijn. Kortom, er is veel variatie in sneeuwklokjesland.

                                     Galanthus elwesii ‘Godfrey Owen’, G. íkariae, G. nivalis Sandersi Group,
                                              G. ‘Fly Fishing’, G. nivalis ‘Walrus’, en G. nivalis ‘Blonde Inge’

Wat later in januari wordt de tuin kleurrijker als ook de winterakonieten de tuin gaan kleuren, zowel de Eranthus hyamalis als bijvoorbeeld de cultivars ‘Schwefelglanz’, ‘Orange Glow’ en ‘Grünling’.

                Eranthis hymalis ‘Schwefelglanz’, E.hym. ‘Grünling’ en Eranthis hymalis met Galanthus nivalis ‘Gloria’

De diverse helleborussoorten in de tuin en sommige in een pot beginnen in januari met de bloei en trekken zeker ook de aandacht. Van de orientalis-hybriden gaan de knopen van Helleborus ‘Early Purple’ al in de loop van december open; in 2020 ging de eerste al eind november open. In de tuin start de bloei van H. viridis, H. foetidus vaak al in december, later in januari gevolgd door H. multifides, H. odorus en H. cyclophylus en diverse orientalis-hybriden. In pot bloeien dan ook H. dumentorum en H. niger.

                                 Helleborus viridis, Helleborus hybridus (leiblauw), en Helleborus dumentorum

In januari beginnen ook de knoppen van Cornus mas te zwellen. En is het niet al te koud geweest, dan begint ook de bloei al.

                                                                                    Cornus mas

Een blikvanger in januari is altijd Clematis cirrhosa ‘Advent Bells’, die dan overvloedig bloeit. Deze Clematis begint in de adventtijd en bloeit lang door.

                                                                      Clematis cirrhosa ‘Advent Bells’

In de loop van januari beginnen er ook krokussen te bloeien. Wel is het elk jaar de vraag hoeveel er tevoorschijn komen, want de krokussen zijn heerlijk muizenvoer en muizen hebben we hier volop.

Tegen het einde van januari komt Primula vulgaris in bloei, zowel de zachtgele, de witte en de lilaroze var. rubra. Vanaf dat moment zien we zowat dagelijks iets nieuws de kop boven de grond steken, zoals de hepatica’s. Ook de eerste corydalissen komen aarzelend tevoorschijn en de knoppen van Cardamine quinquefolia beginnen te kleuren.

Primula vulgaris ‘English Snow’ en Hepatica americana (beide links),
Cardamine quinquefolia
(midden) en Cardamine enneaphyllum (rechts)

Kortom, al in januari is er veel te beleven in onze tuin. Maar in de maanden februari, maart en april gaat het feestje door met steeds andere vroege bloeiers, zoals diverse corydalissen, cardamines, veel verschillende bosanemonen, boshyacinten en nog vele andere. Daarna, als de varens zich ontrollen en de salomonszegels beginnen te bloeien, blijft de tuin boeien.

Tot slot een paar foto’s van de tuin en planten in andere maanden.

Tuin maart, tuin eind maart/begin april (beide links), Rubus spectabilis, achtertuin april,
voortuin eind april en Polygonatum hirtum, tuin november (links)

Onze tuin (Open Tuinengids 2020 tuin 209) is te bezoeken van eind januari t/m eind april (afhankelijk van het weer en de corona-ontwikkelingen) na telefonische afspraak.

Tuin van Frida en Karel Waasdorp
Dennenweg 25
3735 MP Bosch en Duin (gem. Zeist)
T 030 2292575

Nieuwsbrief

Meld je aan voor onze nieuwsbrief


deel tuin