login | contact | nieuwsbrief

Volg ons op         

    

Als donateur steunt u de doelstellingen van de Nederlandse Tuinenstichting; het beschermen van waardevol tuinhistorisch erfgoed. De Nederlandse Tuinenstichting heeft uw steun hard nodig om een groene toekomst te kunnen waarborgen.


verslag studiedag Rentmeesterschap op Landgoed Twickel


Hoe als rentmeester om te gaan met ons groene erfgoed

Op vrijdag 15 september 2017 vond op Twickel een studiedag plaats rond het begrip Rentmeesterschap. De dag werd georganiseerd door sKBL (stichting Kastelen, buitenplaatsen en Landgoederen) en NTs (Nederlandse Tuinenstichting).

Het begrip rentmeesterschap is breed en er wordt op diverse wijzen over dit begrip gesproken. Kerntaak van een rentmeester is om een landgoed, buitenplaats of andere groene (erf)goederen goed over te dragen aan een volgende generatie. Tijdens deze studiedag hebben meerdere sprekers met uiteenlopende achtergronden vanuit hun eigen perspectief hun visie en ervaringen gedeeld. Hieronder volgt een terugblik.

Na een aangename ontvangst met koffie en lekkers en een hartelijk welkom door de bewoner van Twickel, Roderik zu Castell- Rüdenhausen, was het woord aan de beide moderators, Beline Geertsema van de NTs en Jennemie Stoelhorst van sKBL, die het belang van de inspanningen van hun organisaties toelichtten en de noodzaak benadrukten om de doelstellingen te steunen.

Bekijk hier een filmpje van de NTs
Lees hier meer over de doelstellingen van sKBL



De sprekers

Egbert-Jaap Mooiweer

rentmeester Twickel

Twickel als Landgoedbedrijf

Na bespiegelingen van Spinoza en boerenwijsheid van Anselm Grühn krijgen de toehoorders inzicht in de vraagstukken die de rentmeester van het zeer omvangrijke landgoed Twickel bezighouden. Met de statuten als moreel kompas ligt de nadruk op lange termijn denken, in plaats van korte termijn gewin. Er moet een goede balans zijn tussen renderende en niet renderende delen om de bezittingen in stand te houden. Twickel heeft gelukkig excellent vakmanschap binnen de eigen gelederen waardoor het huidige hoge kwaliteitsniveau gehandhaafd wordt. Actuele thema’s zijn vooral het landbouwbeleid (steeds minder boeren) en duurzame energie.

Zie hier de presentatie van Egbert Jaap Mooiweer


Steven Heyde

wetenschappelijk onderzoeker Hogeschool Gent Rentmeesterschap 2.0: visievorming rond het groene erfgoed

Het groene erfgoed van landgoederen en buitenplaatsen kan tot op vandaag op heel wat aandacht rekenen vanuit de erfgoedzorg. Een hele resem van wetenschappelijk onderzoekers, studiebureaus en instellingen ontfermt zich over het behoud van het waardevolle groenpatrimonium. Toch is de instandhouding van het groene erfgoed minder vanzelfsprekend dan vaak wordt verondersteld. Planten zijn vergankelijk waardoor tuinen en parken zelden in een letterlijke vorm uit het verleden zijn overgeleverd. Bovendien zijn historische bronnen over historische tuinen en parken vaak schaars of voor meerdere interpretaties vatbaar en onvolledig.

Heyde benadert het groene erfgoed vanuit het perspectief van behoud door ontwikkeling – hoe verleden (erfgoed) en heden (nieuwe ontwerpingrepen) op een slimme manier aan elkaar kunnen worden gekoppeld. Doel is om de kwaliteit en de toekomstbestendigheid van een landgoed of buitenplaats te verhogen. Aan de hand van een aantal toonaangevende voorbeelden vanuit Europa wordt een ander perspectief geboden op het groene erfgoed. Hierbij wordt duidelijk gemaakt dat de koppeling tussen verleden en heden in sommige gevallen ook een belangrijke meerwaarde kan hebben voor de instandhouding en de rendabiliteit van een landgoed of buitenplaats.

Kent u interessante landgoederen of heeft u vragen? Mailt u dan naar steven.heyde@hogent.be
Bellen kan ook: 0032 4 85 46 83 86

Een groot gedeelte van de presentatie van Steven Heyde is gebaseerd op een artikel over dit thema dat momenteel in opmaak is en vermoedelijk in 2018 of 2019 gepubliceerd zal worden. Vanwege rechten op dit artikel kan de presentatie niet integraal gedeeld worden.


Dilleen Nijenhuis

onlangs afgestudeerd aan Hogeschool Larenstein De wenselijkheid van landgoedtoerisme in Overijssel

In opdracht van het OPG (Overijssels Particulier grondbezit) deed Dilleen onderzoek naar de marketingkansen voor Overijsselse landgoederen. Dit in het kader van de campagne van het NBTC (Nederlands bureau voor Toerisme en Congressen) voor kastelen en buitenplaatsen. In het vraaggesprek komt naar voren dat samenwerking heel belangrijk is. Veel landgoederen zijn nog particulier bewoond en dus niet of minder toegankelijk. Het draait hier vooral

om landschapsrecreatie wat zich niet terugbetaalt in harde valuta. Er kan worden ingezet op maatschappelijke winst: het genereren van goodwill en draagvlak.

Zie hier een uittreksel van het onderzoek


Jemima de Brauwere

landgoed Zuylestein Beheer en rentmeesterschap in de 21ste eeuw

Tussen 2011 en 2014 is op Zuylestein een toekomstvisie voor 30 jaar ontwikkeld. Voeg daarbij een visie op maatschappelijke ontwikkelingen, de kunst om kansen te zien en te pakken, flexibiliteit tussen de wisselende regelgeving en maatschappelijke relevantie en je hebt het recept voor de rentmeester van de 21ste eeuw. Een goede rentmeester vindt de juiste balans in de driehoek: visie/initiatief – opbrengsten/maatschappelijke relevantie – kosten/investeringen.

Intussen zijn er nieuwe functies toegevoegd aan het landgoed en is een herstelplan voor de tuin in werking. De door Daniël Stopendaal ‘naar waarheid’ gemaakte tekening van de tuin is zeer gedetailleerd waardoor de metingen heel secuur konden zijn. We zien hoe vergeten kennis en innovatie hand in hand gaan bij de ontwikkeling van de moestuin en de Agterste tuin.

Zie hier de presentatie van Jemima de Brauwere


Arthur Jansen

rentmeester Klement2 Rentmeesters Integraal landgoedbeheer

Jansen benadrukt het belang van een integrale aanpak van de verschillende thema’s die op een landgoed aan de orde zijn, inclusief de ontwikkelingen in de omgeving. Een goede rentmeester jongleert met deze thema’s en waakt over de balans. Aan de hand van twee praktijkvoorbeelden, Kasteel Puth en Wittem, zien we hoe Klement2 dit aanpakt.

Zie hier de presentatie van Arthur Jansen


Hennes Claassen

voorzitter Gilde van Tuinbazen De tuinbaas als rentmeester

Het Gilde van Tuinbazen verenigt een enorme hoeveelheid kennis en kunde in de vele aspecten van historisch groenonderhoud. Deze kennis wordt uitgebreid onderling gedeeld. Tuinbaas en rentmeester staan dicht bij elkaar. Er is nauwe samenwerking en soms overlapping. Investeren in die samenwerking en goede communicatie is noodzakelijk.

De beste tuinbaas is in vaste dienst; hij is dan sterk verbonden met en voelt zich optimaal verantwoordelijk voor ‘zijn’ tuin. Een tuinbaas heeft oog voor detail en zal niets over het hoofd zien of ‘vergeten’.

Het is belangrijk om te investeren in de jeugd, met bijvoorbeeld schooltuinen. De weg naar de top begint bij de kinderen die met hun handen in de grond zitten. Dan komt het rentmeesterschap er later vanzelf uit.

Zie hier de presentatie van Hennes Claassen


René Gerats

stafmedewerker Limburgs Landschap/Kasteeltuinen Arcen Rentmeesterschap en Groen bij het Limburgs Landschap

Groen erfgoed is een breed begrip. Ook fauna hoort hierbij en bijvoorbeeld de door middel van hoogtemetingen gevonden doolhof bij Arcen. Aan de hand van voorbeelden (Landgoederen Arcen, Montfort en Neercanne) worden de herstelinspanningen getoond die de afgelopen jaren door het Limburgs Landschap zijn uitgevoerd. Overigens niet zonder slag of stoot: “Als je alles van te voren zou weten….”. De inzet is: typisch Limburgs, samenhang in natuur, cultuurlandschap en gebouwen en het moet rendabel zijn.

Zie hier de presentatie van René Gerats


Hans Renes

sociaal geograaf en hoogleraar Erfgoedstudies VU Amsterdam Rentmeesterschap van het landschap

De verhouding van de mens tot natuur en landschap is door de eeuwen heen aan verandering onderhevig geweest. Het landschap heeft zich langzaam ontwikkeld totdat de industriële revolutie rond 1900 zorgde voor een radicale ommekeer. We onderscheiden nu drie soorten landschap: wildernis, arcadisch landschap en functioneel landschap. De rentmeester staat het dichtst bij het Arcadisch landschap.

Renes laat zien hoe ingrepen door de mens, om economische redenen, het landschap kunnen veranderen (de bekenstructuur rond Cannenburgh). Ook excentriciteit kan een bepalende factor zijn zoals op landgoed Eerde waar een excentrieke eigenaar een bezienswaardigheid creëerde (de beroemde krentenboompjes).

De conclusies van Renes:
Historische landschappen bieden oriëntatie in ruimte en tijd, ze dragen bij aan de kwaliteit van de omgeving en zorgen voor inkomsten (toerisme).
De aandacht is verschoven van behoud van het ‘traditionele’ landschap naar herkenbaar houden van geschiedenis.
Bij beheer van een historisch landschap horen moderne, kwalitatief goede, toevoegingen.

Zie hier de presentatie van Hans Renes


Tot slot

sKBL en NTs kijken terug op een onderhoudende en informatieve studiedag. De prettige en vruchtbare samenwerking zal in de toekomst zeker worden voortgezet.

Veel dank aan Stichting Twickel voor de gastvrije ontvangst en professionele begeleiding op deze vrijwel zonovergoten dag.

Lof en dank ook voor de sprekers en hun waardevolle bijdrage aan deze studiedag.

September 2017 sKBL / NTs

foto © Steven Heyde