login | contact | nieuwsbrief

Volg ons op         

    

Groene Monumenten op de Wederopbouw Monumentenlijst Op 18 maart 2013 heeft minister Jet Bussemaker een selectielijst van 89 Wederopbouwmonumenten 1959-1965 bekend gemaakt. De lijst is opgesteld door de Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE) na rondvraag bij gemeenten ...


Wederopbouw Monumenten

Groene Monumenten op de Wederopbouw Monumentenlijst

Op 18 maart 2013 heeft minister Jet Bussemaker een selectielijst van 89 Wederopbouwmonumenten 1959-1965 bekend gemaakt. De lijst is opgesteld door de Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE) na rondvraag bij gemeenten en erfgoedorganisaties. De Nederlandse Tuinenstichting heeft de RCE van advies gediend met een eigen lijst van monumentwaardige groene objecten uit de Wederopbouwtijd. De procedure is zo, dat nu de Raad van Cultuur zal bepalen welke objecten daadwerkelijk als wederopbouwmonument zullen worden aangemerkt. De definitieve lijst valt in het najaar te verwachten.

Hoe welwillend de RCE ook heeft geluisterd naar adviezen, geconstateerd moet worden dat in de door de minister  gepresenteerde selectielijst de groene monumenten ondervertegenwoordigd blijven. De groene monumenten die er wel op staan, stemmen echter tot vreugde: de Tuinen van Mien Ruys te Dedemsvaart, het Thalenpark te Drachten van de landschapsarchitect ir. Hein Otto, de Beeldentuin bij het Kröller-Mullermuseum op het Park ‘De Hoge Veluwe’ te Otterlo van de landschapsarchitect Prof. ir. J.P.T. Bijhouwer, het Gijsbrecht van Aemstelpark te Amstelveen van Prof. Wim Boer en het Netherlands American Cemetry and Memorial te Margraten van het Amerikaanse landschapsarchitectenbureau van de Clark, Rapuano and Halleran uit New York City.

 

Reactie Tuinenstichting op visie Modernisering Monumentenzorg van oud-minister Plasterk van OCW

Eind 2008 presenteerde toenmalig minister Plasterk (OCW) een visie op de modernisering van de monumentenzorg (MoMo). Deze visie ging gepaard met de presentatie van een lijst van 100 moderne, naoorlogse monumenten. ‘Het veld’ werd uitgenodigd zowel op de visie als op de lijst te reageren. De NTs constateerde dat er slechts 4 groene objecten op deze lijst staan. Daarnaast worden enkele stenen monumenten voorgesteld zonder de bijbehorende tuin mee te nemen.

Wij hebben daarop de handschoen opgepakt en een tweeledige reactie geformuleerd: een brief waarin waardering wordt uitgesproken voor de aandacht voor wederopbouwmonumenten, maar waarin tevens wordt gewezen op het gebrek aan groen op die lijst. Om dat laatste punt kracht bij te zetten is de nu volgende lijst, met onze voorstellen voor groene monumenten, gepresenteerd aan de minister.

De hieronder genoemde objecten zijn monumentwaardig gezien hun vernieuwende bijdrage aan de landschapsarchitectuur van de Wederopbouw. De objecten worden vrijwel alle genoemd in beschikbare of binnenkort te verschijnen literatuur.  Nader onderzoek is voor het opstellen van deze lijst nog niet gedaan, maar zal aan de hand van deze lijst en andere informatie gedaan kunnen worden.
De indeling van de lijst is conform de indeling van de lijst ‘100 ter bescherming voorgedragen topmonumenten uit de Wederopbouw 1940-1958’. Er zijn landschapsarchitectonische ontwerpen die op zich staan; meestal echter zijn zij ontwikkeld in samenspraak met stedenbouw en/of architectuur.

ONDERDAK

  1. NAGELE, stedenbouwkundig, architectonisch en landschapsarchitectonisch ontwerp door ‘De 8’, w.o. M. Kamerling, G. Rietveld, A. Van Eyck, B. Merkelbach, M. Ruys en C. Van Eesteren, 1947-1957, beplantingsplan J.T.P. Bijhouwer, 1953; lit. publicatie tijdschrift Forum 1952.
  2. Tuin CARABAS te ROCKANJE. Ontwerp P. Verhagen (1927-1950); lit. Marinke Steenhuis, Stedebouw in het landschap, 2007.
  3. Tuin en huis BUITENPLAATS WOESTDUIN te BLOEMENDAAL, ontwerp tuin Warnau, Bureau Buys, Meijers; architect huis: Daan Romeijn, 1954; lit. M.J. Vroom, Buitenruimten/ Open Spaces, 1992.
  4. Muzenhof, gemeenschappelijke binnentuin, AMSTERDAM, architect C.J. Blauw, tuinontwerp Mien Ruys, 1956.
  5. Tuin en huis Visser te BERGEIJK, ontwerp M. Ruijs, huis G. Rietveld, 1956. (het huis wordt wel genoemd in de lijst van 100; de tuin niet); lit. Norbert van Onna en Edwin van Onna, Gerrit Rietveld en Mien Ruys in Bergeijk, 2008.
  6. Dorpskern en dorpspark ‘De Greente’ SWIFTERBAND, architect W.J.G. Van  Mourik en H. van Wely, 1960, parkontwerp H. Warnau 1961-1966; lit. artikel Blauwe Kamer 2006/5 door M.J. Vroom.
  7. Tuin en huis te HARDEGARIJP. Ontwerp huis A. Bonnema, tuin M. Ruys, 1962; lit. M.J. Vroom, Buitenruimten/ Open Spaces, 1992.
  8. Patrimonium IX, gemeenschappelijk park, AMSTERDAM, ontwerp M. Ruys, 1962.

VERZORGINGSSTAAT

  1. Park bij raadhuis, OUDE PEKELA, ontwerp J. Vroom jr., 1955; lit. inventaristie werken familie Vroom, Eric Blok.
  2. Sportveldencomplex Slobbengors te PAPENDRECHT, ontwerp H. Otto, 1955; lit. M.J. Vroom, Buitenruimten/ Open Spaces.

ECONOMIE / PRODUCTIE

  1. Gebouw en park Weverij ‘De Ploeg’ te BERGEIJK, ontwerp gebouw G.Th Rietveld,  ontwerp M. Ruys, 1958. (het gebouw wordt wel genoemd in de lijst van 100; de tuin niet); lit. Norbert van Onna en Edwin van Onna, Gerrit Rietveld en Mien Ruys in Bergeijk, 2008.
  2. Landschap DE SCHEEKEN tussen Boxtel, Best en T. Oedenrode, ontwerp landschapsplan R.J. Benthem, 1944; lit. R. de Visser, Een halve eeuw Landschapsbouw, 1997.
  3. Landschap NOORDOOSTPOLDER, structuurplan C. van Eesteren, beplantingsplan P. Verhagen, 1947; lit. Zef Hemel, Het landschap van de IJsselmeerpolders, 1994.
  4. Landschap WALCHEREN, landschapsontwerp N. de Jonge en R.J. Benthem, Staatsbosbeheer, 1945-1955; lit. R. de Visser, Een halve eeuw Landschapsbouw, 1997 en M.J. Vroom, Buitenruimten/ Open Spaces, 1992.
  5. Landschap Ruilverkaveling TEXEL, landschapsontwerp R.J. Benthem, Staatsbosbeheer, 1953; lit. R. de Visser, Een halve eeuw Landschapsbouw, 1997.
  6. Landschap TIELERWAARD-WEST, landschapsontwerp N. De Jonge, A. Kipp en R. Wandemaker, Staatsbosbeheer, 1958-1971; lit. R. de Visser, Een halve eeuw Landschapsbouw, 1997 en M.J. Vroom, Buitenruimten/ Open Spaces, 1992.
  7. Landschap ruilverkaveling VRIES, H.W. de Vroome, 1966; lit. R. de Visser, Een halve eeuw Landschapsbouw, 1997 en M.J. Vroom, Buitenruimten/ Open Spaces, 1992.
  8. Landschap Ruilverkaveling ‘HET GROOTSLAG’, M. Vroom en H. Warnau, 1969; lit. R. de Visser, Een halve eeuw Landschapsbouw, 1997.
  9. Landschap NOORDOOSTPOLDER, 1947, P. Verhagen, van Eesteren, Overdijkink; lit. Zef Hemel, Het landschap van de IJsselmeerpolders, 1994.

TECHNIEK / VERKEER

  1. Stationsplantsoen van MEERSSEN, H. Otto, 1965; lit. M.J. Vroom, Buitenruimten/ Open Spaces, 1992.

VERZUILING / VORMING

  1. Binnentuinen van en terrein rond gebouw UNIVERSITEIT TILBURG, ontwerp P.A.M. Buys, gebouw P.P.Bedeaux, 1962; lit. M.J. Vroom, Buitenruimten/ Open Spaces en Marinke Steenhuis, Pieter Buys, tuin- en landschapsarchitect, Maken en laten, 2008.

VRIJE TIJD

  1. LINGEBOS  als onderdeel van het landschap van TIELERWAARD-WEST, landschapsontwerp N. De Jonge, A. Kipp en R. Wandemaker, Staatsbosbeheer, 1958-1971; lit. R. de Visser, Een halve eeuw Landschapsbouw, 1997 en M.J. Vroom, Buitenruimten/ Open Spaces, 1992.
  2. GIJSBERT VAN AMSTELPARK te Amsterdam, ontwerp W.C.J. Boer, 1959; lit. M.J. Vroom, Buitenruimten/ Open Spaces.
  3. Groenstructuur DRONTEN, ontwerp H. Warnau, en stedenbouwkundige C. Van Eesteren, 1960; lit. M.J. Vroom, Buitenruimten/ Open Spaces.
  4. Park ‘De Hoge Devel’, ZWIJNDRECHT, ontwerp H. Warnau, 1960-1964; , Buitenruimten/ Open Spaces, 1992.
  5. Landschap MAARSSEVEENSE PLASSEN, UTRECHT, ontwerp H. Warnau, 1964; lit. M.J. Vroom, Buitenruimten/ Open Spaces, 1992.
  6. Recreatieve inrichting Ruilverkaveling OUKOOP-KORTRIJK, ontwerp H. Warnau, 1964; lit. R. de Visser, Een halve eeuw Landschapsbouw, 1997.

HERDENKING

  1. Begraafplaats (Nieuwe Algemene) te DOORN, ontwerp W.C.J. Boer, 1954; lit. M.J. Vroom, Buitenruimten/ Open Spaces.
  2. Begraafplaats te HOOFDDORP, aula ontwerp ontwerp H. Warnau en J. Kalff, 1960; lit. A. Guinee en G. Andela, Vanzelfsprekende schoonheid, tuin- en landschapsarchitect Hans Warnau, 2006.

LITERATUUR

  • M.J. Vroom, Buitenruimten/ Open Spaces, 1992
  • Zef Hemel, Het landschap van de IJsselmeerpolders, 1994
  • R. de Visser, Een halve eeuw Landschapsbouw, 1997 G.
  • Andela, Kneedbaar Landschap, Kneedbaar volk, 2000 G. Andela  en A. Guinee, Vanzelfsprekende schoonheid, tuin- en landschapsarchitect
  • Hans Warnau, 2006 Marinke Steenhuis, Stedebouw in het landschap, 2007
  • Norbert van Onna en Edwin van Onna, Gerrit Rietveld en Mien Ruys in Bergeijk, 2008
  • Marinke Steenhuis, Pieter Buys, tuin- en landschapsarchitect, Maken en laten, 2008
  • Monografie Mien Ruys, door Leo den Dulk, verschijnt binnenkort
  • Monografie J.T.P. Bijhouwer, door G. Andela, verschijnt binnenkort