login | contact | nieuwsbrief

Volg ons op         

    

Als donateur steunt u de doelstellingen van de Nederlandse Tuinenstichting; het beschermen van waardevol tuinhistorisch erfgoed. De Nederlandse Tuinenstichting heeft uw steun hard nodig om een groene toekomst te kunnen waarborgen.


natuurbegraafplaats op landgoed ’t Hemeltje te Bathmen

Voorlopig verslag betreffende de voorgenomen aanleg van een natuurbegraafplaats op landgoed ’t Hemeltje te Bathmen
Aan: Monumentencommissie van de Nederlandse Tuinenstichting
Rapporteur:  Conny den Hollander
Datum: 28-06-2015

Aanleiding
Aanleiding voor dit verslag is een e-mail van de heer Th. Sandberg, eigenaar van een deel van het landgoed aan de NTs. De heer Sandberg is van mening dat een natuurbegraafplaats de recreatieve waarde van het landgoed ingrijpend zal aantasten.

Probleemstelling
De vraag is of de aanleg van de natuurbegraafplaats negatieve gevolgen heeft voor de cultuurhistorische waarden van het landgoed.
Situatie
Landgoed ’t Hemeltje in Bathmen is in gedeelde eigendom van de heer Sandberg, ASR Lvensverzekering NV en de Stichting IJssellandschap. De stichting wil op een deel van het landgoed (15 ha) een natuurbegraafplaats aanleggen. Het landgoed heeft een NSW-status (natuurschoonwet).


Begrenzing en eigendomsgrenzen van het landgoedAfbeelding:
Begrenzing en eigendomsgrenzen van het landgoed
Bron: ’t Hemeltje, Geschiedenis van het landgoed bij Bathmen door Albers Adviezen Historische Parken, Guinée Landschapsarchitectuur, Groen Verleden

Op initiatief van Gemeente Deventer en de heer Th. Sanberg is in 2012 door dr. Lucia Albers historisch onderzoek gedaan naar het landgoed.

In het door haar opgestelde rapport (‘t Hemeltje, Geschiedenis van het landgoed bij Bathmen) is geconcludeerd dat de oude structuren zodanig aanwezig zijn dat deze door gericht beheer opnieuw in beeld gebracht kunnen worden. Er is voorgesteld om de historische lanen- en padenstructuur te herstellen. Een onderdeel daarvan, het oude sterrebos, ligt op het grondgebied van de heer Sandberg. In het rapport is de wens opgenomen om het ‘sterrebos te hernieuwen, op zo’n manier dat de hoofdas van het sterrebos doorloopt in het deel van het landgoed ’t Hemeltje, dat eigendom is van Stichting IJssellandschap’.  Het sterrebos is inmiddels hersteld.
In mei 2015 is in opdracht van de heer Sandberg een cultuurhistorische effectanalyse gedaan door Lantschap,  adviesbureau voor landschap en cultuurhistorie. Het onderzoek betreft de gevolgen van de mogelijke aanleg van de natuurbegraafplaats op landgoed ’t Hemeltje met als basis het onderzoek uit 2012. Geconcludeerd wordt dat het landgoed een belangrijke cultuurhistorische betekenis heeft, vanwege de bewaard gebleven 18e eeuwse geometrische aanleg met (restanten van) bijzondere elementen, zoals het sterrebos, een ganzevoet, een ferme ornée die hersteld kunnen worden.

Relicten van de landgoedaanleg.Afbeelding:
Relicten van de landgoedaanleg. Groen = aanwezig/herkenbaar, geel = verdwenen, rood = huidige wegen, oranje = oud tracé Postweg
Bron: Rapport ‘Landgoed ’t Hemeltje en de mogelijke aanleg van een natuurbegraafplaats door Lantschap, adviesbureau voor landschap en cultuurhistorie

Op de website van de Stichting IJssellandschap is aangegeven wat, volgens de stichting, de aanleg van de natuurbegraafplaats in zou houden.

Samenvattend:
Geen grafmonumenten, mogelijk tijdelijke grafmarkeringen zoals een houten schijf
Hoofdbestemming blijft natuur, eerst een inrichtingsplan en natuurontwikkelingsplan, daarna wordt bepaald hoeveel ruimte er is voor graven
Inrichting: parkeerplaats, kleine ontvangstruimte, toiletten, geen grote afscheidsruimte
De stichting is voornemens om de opbrengsten  van de natuurbegraafplaats te investeren in het beheer van het landgoed.
Via e-mail heb ik volgende vragen gesteld aan de heer Rob te Wierik, projectleider natuurbegraven van de Stichting IJsellandschap. Tot op heden zijn deze vragen nog niet beantwoord.
Wat is precies de huidige stand van zaken omtrent de voorgenomen aanleg van de natuurbegraafplaats?
Is er een inrichtingsplan, plankaart, Programma van eisen of zijn er andere concrete plannen die een beeld geven van de ingrepen die gedaan zullen worden en/of de inrichtingselementen die nodig zijn? Zo ja, kan ik deze ontvangen? Zo nee, wanneer wordt dit verwacht?
Wat is de visie van de Stichting IJssellandschap met betrekking tot de aanleg van de natuurbegraafplaats in relatie tot de herstelplannen van de historische structuren en bijzondere elementen op het landgoed?
Op welk deel van het landgoed is de beoogde natuurbegraafplaats gepland?

Status
Op dit moment wordt gewerkt aan een pré-advies, daarna zal de bestemmingsplanwijziging volgen, naar verwachting in de tweede helft van 2015. Op 30 mei heeft het college van Deventer groen licht gegeven voor de aanleg van de natuurbegraafplaats. Er is veel weerstand vanuit de bevolking van Bathmen. Dit lijkt zich vooral te richten op de verandering van de recreatieve waarde en het karakter van het landgoed op het gebied van beleving, rust en sfeer.

Conclusie
Landgoed ’t Hemeltje is een landgoed met een paden- en lanenstructuur en aantal bijzondere elementen van cultuurhistorische waarde die deels nog aanwezig zijn en deels hersteld kunnen worden. Door de aanleg van de natuurbegraafplaats zal het landgoed van karakter veranderen. Ook zal er meer druk ontstaan op het gebied door begrafenissen en bezoekers van de begraafplaats.  Dit hoeft echter niet direct gevolgen te hebben voor de cultuurhistorische waarden. Op dit moment zijn de plannen nog onvoldoende concreet om te bepalen of de bestaande en te herstellen cultuurhistorische waarden van het landgoed door de aanleg van de natuurbegraafplaats in gevaar komen of juist een (financieel) impuls krijgen. Dit zal afhangen van het inrichtingsplan. Een eventueel  verval van de NSW-voordelen kan een bedreiging zijn voor het landgoed. Of dit daadwerkelijk het geval is, moet nog nader worden onderzocht.

Advies
Mijn advies is op dit moment om de ontwikkelingen te blijven volgen en in contact te blijven met betrokkenen (de heer Sandberg, de heer Te Wierik). Wanneer de plannen meer concrete vormen aan gaan nemen, kan beoordeeld worden of er daadwerkelijk sprake is van een bedreiging van de cultuurhistorische waarden.


Bronnen
’t Hemeltje- Geschiedenis van het landgoed bij Bathmen door Albers Adviezen Historische Parken, Guinée Landschapsarchitectuur, Groen Verleden
http://www.historischeparken.nl/publicaties
Natuurbegraafplaats ’t Hemeltje-Landgoed ’t Hemeltje en de mogelijke aanleg van een natuurbegraafplaats door Lantschap, adviesbureau voor landschap en cultuurhistorie
Artikel Natuurbegraven in een landgoed? door  L.H. Albers, Groen, jrg. 70, november 2014, p. 26-29
http://www.historischeparken.nl/publicaties
http://www.ijssellandschap.nl/index.php/projecten/bosbegraafplaats

Home


http://www.rtvoost.nl/nieuws/default.aspx?nid=219071
http://deventerrtv.nl/mediatheek/audio/episode/7093608/actueel-nieuws-landgoed-t-hemeltje-als-natuurbegraafplaats-donderdag-9-april/