login | contact | nieuwsbrief

Volg ons op         

    

Als donateur steunt u de doelstellingen van de Nederlandse Tuinenstichting; het beschermen van waardevol tuinhistorisch erfgoed. De Nederlandse Tuinenstichting heeft uw steun hard nodig om een groene toekomst te kunnen waarborgen.


Vijf Eeuwen Bloemperken op Akerendam

Datum: 26 mei 2012, vanaf 10:00

Start locatie: Beverwijk, Akerendam

Vanaf zaterdag 26 mei 2012 gaat op de historische buitenplaats Akerendam te Beverwijk een unieke en eenmalige zomerexpositie van start. Deze tentoonstelling, getiteld ‘Vijf Eeuwen Bloemperken op Akerendam’ wordt georganiseerd in het kader van het Jaar van de Historische Buitenplaats 2012.

Akerendam vanuit de lucht gezien

Centraal staan de verschillende modes en stijlen in de aanleg van kleurrijke bloemperken door de eeuwen heen. Bloemperken zijn een vorm van seizoensbeplanting waarbij men met behulp van vooral eenjarige planten en bolgewassen kleurrijke patronen creëert. Iedere tijd gaf haar eigen invulling aan het fenomeen bloemperk. Als gevolg van de invloed van Daniël Marot op de vormentaal in ons land na 1650 krijgt het barokke tuinontwerp vaste voet onder de grond. Rond 1700 neemt de belangstelling voor deze vormentaal echter weer af niet in de laatste plaats vanwege de hoge kosten die samengaan met het onderhoud van barokke bloem- of broderieperken. In de 19de eeuw werd de aanleg van een bloemperk vaak verricht vlak voor het moment waarop de eigenaar met zijn familie de buitenplaats betrok om er de zomermaanden door te brengen. Dikwijls werden dan kosten noch moeite gespaard om bloemenpatronen te ontwerpen en meestal werden de perken op in het oog springende plekken in het gazon nabij het huis aangelegd zodat deze goed zichtbaar waren voor de bewoners en hun gasten. De kunst bij het ontwerpen van bloemperken schuilt onder meer in de toepassing en afstemming van de vaak bont gekleurde eenjarigen. De vormen varieerden van mozaïeken, tot ellipsen of cirkels. Door het arbeidsintensieve karakter ervan is deze traditie na de Tweede Wereldoorlog grotendeels verloren gegaan.

De tuin bij het huis Akerendam

Op Akerendam zullen bloemperken te zien zijn die de bezoeker tonen hoe men aan dit siertuinprincipe in de 17de, 18de, 19de en 20ste eeuw vorm gaf. Daarnaast zal een perk worden ontworpen dat de ontwikkeling in dit siertuinelement in onze tijd markeert. Tal van Nederlandse experts verlenen hun medewerking aan de totstandkoming van deze expositie. Zo ontwerpt Willem Zieleman, hoofd van de tuindienst van Paleis Het Loo, het 17de-eeuwse bloemperk, terwijl Korneel Aschman verantwoordelijk is voor de perken uit de 18de , 19de en 20ste eeuw. Aschman is werkzaam als adviseur groen erfgoedbeheer bij de Stichting In Arcadië. Hans Otten, tuinbaas van Akerendam, maakt in de moestuin combinaties van vergeten groentes met éénjarigen. Hoe het bloemperk van de 21ste eeuw er uit zal zien, zal worden bepaald door de bekende tuinontwerpster Jacqueline van der Kloet (nog onder voorbehoud). Verder zal er een veelzijdige collectie oranjerie- of kuipplanten te zien zijn.

In de oranjerie zelf wordt een kleine binnenexpositie ingericht waar aanvullende informatie te vinden zal zijn over de diverse ontwikkelingsvormen van het Nederlandse bloemperk. Tevens zullen de geëxposeerde ontwerpen nader worden toegelicht. Bij alle bloemperken worden borden geplaatst die tekst en uitleg geven hoe de bloemperken zijn samengesteld.

Akerendam in de zomer

Buitenplaats Akerendam

Akerendam werd in 1636 aangelegd door de Amsterdamse koopman Jan Bicker (1591-1653). Net als veel andere gefortuneerde Amsterdammers creëerde hij deze buitenplaats om het bedompte Amsterdam in de zomermaanden te kunnen ontvluchten. De buitenplaats was door haar ligging aan het Wijckermeer vanuit Amsterdam direct per boot te bereiken. Tussen 1728 en 1756 kreeg het monumentale huis zijn huidige voorkomen en vermoedelijk stamt de grote spiegelvijver ook uit die tijd. Aan het einde van de 18de eeuw bedroeg het grondoppervlak zeventien hectare. Hiervan resteerde rond 1850 nog tweeënhalve hectare. In die tijd verkoopt Adriaan Teding van Berkhout de buitenplaats aan de familie Sluyterman van Loo. Een lid van deze familie bracht haar gehele bezit in 1916 onder in de Stichting Sluyterman van Loo. Deze charitatieve organisatie spant zich tot aan de dag van vandaag in voor het behoud van Akerendam en het welzijn van ouderen.

In 1947 vond een grote restauratie plaats van huis en tuin. Van de hand van de destijds bekende landschapsarchitect prof. dr. ir. J.T.P Bijhouwer (1898-1974) is de formele tuin ten zuidwesten van het huis. Deze werd eind jaren ’90 van nieuwe borders voorzien naar een ontwerp van Piet Oudolf (1944) Interessant aspect is de Frans classicistische vijver, die, nadat zij tijdens baggerwerkzaamheden in 1966 was herontdekt, werd gereconstrueerd. In de jaren ’80 van de vorige eeuw ontving de tuin enige elementen terug die van oorsprong thuishoren op een buitenplaats. De ommuurde moestuin werd heraangelegd en er werden een oranjerie, een schuur en een plantenkas gebouwd naar een ontwerp van de architect René Bosch van Drakenstein. Huis en tuin vormen een onlosmakelijk geheel en Akerendam is zonder meer een van de beter bewaard gebleven historische buitenplaatsen van ons land.

Feitelijkheden
De expositie loopt van 26 mei t/m 16 september 2012 en is uitsluitend toegankelijk op vrijdag, zaterdag en zondag tussen 10.00 en 17.00 uur. Groepsbezoeken op andere tijdstippen kunnen worden aangevraagd. De entreeprijs bedraagt € 3,50 per persoon. Er zijn geen kortingsvormen. De namen van de planten die in de bloemperken zijn gebruikt, zullen voor de bezoekers in lijsten beschikbaar zijn. Tijdens de openstelling zal het (kwetsbare) monumentale huis niet voor bezichtiging toegankelijk zijn. Aanvragen voor rondleidingen en lezingen zijn mogelijk. Deze kunnen worden gehouden in de Oranjerie van Akerendam. Hieraan kunnen maximaal 40 personen deelnemen. Kosten voor zaalhuur en lezing zijn op aanvraag beschikbaar. Tijdens de expositie zal op beperkte wijze koffie, thee of frisdranken worden geschonken en zullen er in een winkeltje enige relevante boeken en artikelen te koop zijn.
Parkeren is in de buurt van Akerendam geen enkel probleem. Er zijn zowel gratis als betaalde parkeermogelijkheden in de buurt. Akerendam is per openbaar vervoer goed bereikbaar. Het NS Station Beverwijk ligt op luttele minuten lopen van de historische tuin. Bij het station zijn fietsen te huur voor aanvullende bezoeken aan bijvoorbeeld de onlangs na restauratie geopende fraaie buitenplaats Beeckestijn. Andere onderdelen voor het samenstellen van een aantrekkelijk dagprogramma kunnen zijn Château Marquette en de tuinen van Slot Assumburg. Vanaf december 2011 zal een site www.vijfeeuwenbloemperken.nl met aanvullende informatie en arrangementssuggesties beschikbaar zijn.

Vrijwilligers
De expositie ‘Vijf eeuwen Bloemperken op Akerendam’ zal mede mogelijk zijn op basis van de betrokkenheid van een groot en enthousiaste team van vrijwilligers. Mocht u belangstelling hebben om in deze groep vrijwilligers voor enige zomermaanden mee te werken, bent u van harte uitgenodigd dit bij de projectleider te melden.

Projectleider
Voor aanvullende informatie of vragen kunt u contact opnemen met de projectleider van deze expositie René W.Chr. Dessing. Hij is bereikbaar per email op rdessing@heemstadvies.nl.