login | contact | nieuwsbrief

Volg ons op         

    

Als donateur steunt u de doelstellingen van de Nederlandse Tuinenstichting; het beschermen van waardevol tuinhistorisch erfgoed. De Nederlandse Tuinenstichting heeft uw steun hard nodig om een groene toekomst te kunnen waarborgen.


Huis met de Hoofden, Amsterdam

Een platform voor het vrije en tegendraadse denken

In het najaar van 2015 opent het Huis met de Hoofden haar deuren als platform voor het vrije en tegendraadse denken, met als hart van het huis de Bibliotheca Philosophica Hermetica. Daartoe worden aanpassingen gedaan aan zowel huis als tuin. Het betreft een zgn. Keurtuin achter een rijksmonument. De stichting Huis met de Hoofden vroeg aan de NTs hoe om te gaan met de bestaande tuin? Rapporteur Juliet Oldenburger bracht verslag uit. Hierbij kort samengevat haar bevindingen.

Bijlage 2-LOLA-huismetdehoofden-bhp-plants

Het betreft een zgn. ‘keurtuin’ achter een rijksmonument (een van de bekendste gebouwen van Hendrik de Keyser). De tuin zelf is echter niet als beschermde tuin in een monumentenregister beschreven.

De tuin licht aan de zuid-oostkant van het huis. Achter het huis bevindt zich een 5 a 6 meter breed terras van zandstenen platen, historisch, maar ik weet niet of het uit de 18de of de 19de eeuw dateert. De besloten, min of meer vierkante tuin daarachter is bij de restauratie van het huis in de jaren ‘70(?) ingedeeld in vier perken omzoomd door (jarenlang niet gesnoeide) buxushagen en grindpaden. De twee voorste perken zijn beplant met rozen, de perken achterin bevatten een patroon van het wapen van Amsterdam (de drie kruisen) en van een kroon in buxus.

Aan de vertegenwoordigers van de stichting Huis met de Hoofden heb ik allereerst uitgelegd wat de ‘keurtuin’-bescherming inhoudt: geen bebouwing van de tuin, geen onderkeldering en geen horeca-/bedrijfsmatige activiteiten. Daarbij heb ik een uitdraai overhandigd van de website van de werkgroep ‘keurtuinen’ van Wijkcentrum d’Oude Stadt, waarin deze verordening beschreven staat. Vervolgens heb ik gewezen op het belang van het behoud van het historische terras en van de historische gevelfragmenten.

Omdat deze bescherming echter niet geldt voor de architectonische indeling van de tuin en de huidige aanleg en beplanting verwaarloosd en te zeer uitgegroeid is, heb ik geadviseerd om een nieuw tuinontwerp te laten maken. Voor de aanleg van een nieuw ontwerp is m.i. geen omgevingsvergunning nodig, al heb ik voor de zekerheid tocht de naam van de betreffende monumenteninspecteur van het Bureau Monumenten en Archeologie  doorgegeven.

Tenslotte heb ik aangegeven dat de dode Prunus uit de tuin verwijderd moet worden omdat er gevaar bestaat dat deze bij een storm op de galerij valt, en dat voor eventuele kap van de bomen (kastanje en gouden regen) een kapvergunning nodig is en waarschijnlijk een herplantplicht geldt, en verwezen naar het  ‘Bestemmingsplan Westelijke grachtengordel’. “

Bijlage 1-LOLA-huismetdehoofden

Haar advies om een nieuw tuinontwerp te laten maken is inmiddels opgevolgd waarbij het stenen terras opnieuw gebruikt wordt en de Kastanje mogelijk gered kan worden. Ook voldoet het nieuwe ontwerp aan de eisen van een Keurtuin. Na een selectieprocedure werd het ontwerp van LOLA architects gekozen. De Stichting wil de tuin, wanneer deze gereed is, aanmelden bij de open tuin- commissie van de NTs.

Zie ook http://www.huismetdehoofden.nl/het-project/#sthash.SVDRAPnc.dpuf

Een paar aanvullingen op haar bevindingen toen :

  •  BMA heeft alle gevelstukken, timpanen zuilen etc inmiddels (helaas) verwijderd
  • de prunus is inmiddels door ons weggehaald
  • de kastanje was ziek door een kevertje in het blad. We doen er nu, ism Pius Floris, alles aan (lokmandjes etc) om hem overeind te houden. We hopen dat het lukt. Zo niet, dan zullen we hem zeker herplanten.
  • de galerij achter in de tuin blijkt pas 30 jaar oud te zijn en de zuilen zijn van een soort kunststof gemaakt. Helaas is het dak in het midden helemaal verrot en verzakt, dus er moet tzt iets mee gebeuren. Uit het dossier bij BMA blijkt dat de galerij door de toenmalige tuinman van BMA rond 1985 ontworpen en gemaakt, met als voorbeeld voor de zuiltjes een paar echte oude zuilen die toen op het terras stonden.  Hij is dus helemaal niet zo oud, als we eerst allemaal dachten. De originele zuilen die op het terras stonden, zijn nu weggehaald.  We hebben daarom eerder dit jaar alle tuinarchitecten, die gevraagd werden een ontwerp in te dienen, meteen de vraag gesteld of zij ook konden meedenken over hoe deze galerij of een nieuw ontworpen galerij ingepast zou kunnen in hun tuinontwerp.  Daar gaan we tzt, binnen de normen van wat kan en mag, misschien wel iets mee doen (prioriteit heeft het tuinontwerp zelf)
  • we gaan zeker geen horeca-achtige activiteiten in de tuin ontplooien.  Hooguit zouden we er een lees-tuin van : een paar ruwe grote steenklompen worden in de tuin geplaatst, ver uit elkaar, waar je toch (wel of niet met een kussentje) in je eentje lekker op zit en in totale rust lekker buiten een boek kunt lezen. Zo’n steen kun je, itt een stoel, niet verplaatsen, dus de rust blijft zo gegarandeerd. We overwegen er wel een „stille” fontein in te plaatsen, een die niet spuit maar zachtjes kabbelt. Dit om de rust van de tuin te benadrukken en gasten uit te nodigen om ook zelf tot rust te komen.
  • De stenen van het terras zullen zeker opnieuw gebruikt worden, misschien alleen in een iets ander patroon gelegd.

    Het Huis met de Hoofden is in 1622 gebouwd (architect Hendrick de Keyser). De Stichting tot Behoud van het Monument Huis met de Hoofden wil het huis en met name de beschermde keurtuin weer in volle glorie terugbrengen en heeft in oktober 2012 de NTs om advies gevraagd.

    Rapporteur, Juliet Oldenburger heeft de tuin bezocht en de stichting geadviseerd over vervolgstappen. Hierbij is met name ook geattendeerd op de diverse historische elementen en speciale bescherming die zogenaamde keurtuinen in Amsterdam genieten.